Aan wie rapporteert de CIO?

De vraag aan wie de hoogste IT-manager moet rapporteren is al zo oud als de titel CIO. Laat ik duidelijk zijn over waar ik sta: er zit niet voor niets een C in CIO. Een CIO hoort wat mij betreft te rapporteren aan de strategische leider, wat in de praktijk de CEO of de COO moet zijn.

Waarom vind ik dat? Om allerlei redenen, maar in elk geval niet om de status. De simpelste reden is deze: informatietechnologie is het krachtigste concurrentiewapen dat de meeste bedrijven ter beschikking staat, en dus hoort degene die daar leiding aan geeft niet te worden doorverwezen naar een bestuurder die wellicht andere prioriteiten heeft dan de strategische prestaties van de organisatie.

Er zijn uitzonderingen, en die zal ik ook behandelen, maar laat me eerst de voornaamste redenen opsommen waarom het echt het beste is een CIO direct aan de CEO te laten rapporteren.

1. CFO’s hebben hele andere prioriteiten

CFO’s zijn van nature risicomijdend. Het is hun taak toe te zien op het financiële welbevinden van de organisatie. Hun rol is kritisch te kijken naar uitgaven, ervoor te zorgen dat alles volgens de regels en afspraken verloopt en te controleren of investeringen wel opleveren wat was afgesproken. Ze concentreren zich op de korte termijn, en processen hebben hun hoogste prioriteit.

CIO’s daarentegen moeten bereid zijn risico’s te nemen. Tenslotte is ieder strategisch systeemontwikkelingsproject vanzelfsprekend enigszins riskant; het is nooit eerder gedaan binnen het bedrijf en het heeft grote gevolgen voor de lange termijn. CIO’s moeten zich wel concentreren op de lange termijn, want de meeste grote IT-ontwikkelingstrajecten zijn nu eenmaal meerjarenprojecten. Hun hoogste prioriteit ligt bij het tot stand brengen van gunstige veranderingen, en niet bij het in stand houden van een consistent proces.

Als een CIO aan een CFO moet rapporteren, is het automatische gevolg dat IT veel conservatiever aangestuurd wordt dan gezond is. Voor sommige bedrijven is het misschien niet direct een probleem, als het niet te lang duurt, en ik geef toe dat ik mijn carrière als CIO een aantal keren erg prettig heb samengewerkt met CFO’s – maar ik denk eerlijk gezegd dat zo’n soort samenwerking tegenwoordig niet echt meer kan werken. Met een conservatieve IT-afdeling gaat het de meeste bedrijven simpelweg niet meer lukken het hoofd boven water te houden in de huidige hoogst competitieve markten.

2. De CEO moet weten wat IT kan doen voor het bedrijf

Strategische IT-projecten kunnen enorme invloed hebben op de toekomst van een bedrijf. IT is tegenwoordig zo direct verbonden met de concurrentiepositie van een bedrijf dat de CEO absoluut op zijn minst enige globale kennis moet hebben van hoe IT-projecten werken. Dit is te belangrijk om via tussenpersonen te laten lopen. Een CEO heeft een CIO nodig die in staat is als een partner te functioneren, die de CEO net genoeg kennis laat maken met de opzet van een IT-project om te kunnen inschatten hoe het project zich verhoudt tot de bedrijfsstrategie.

3. CIO’s moeten nauw betrokken zijn bij de business

De leidinggevenden die het dichtst betrokken zijn bij de operationele kant van de business zijn de CEO en de COO. De meeste CEO’s verwachten tegenwoordig van hun CIO dat hij met behulp van technologie de winstgevendheid van de business verhoogt. Dat kan hij het beste doen als hij goed op de hoogte is van de interne besluitvorming rond de verschillende bedrijfstakken. Een CIO die rapporteert aan de CFO of CAO mist daardoor de nauwe samenwerking met de mensen die hem van die zo belangrijke ontwikkelingen op de hoogte brengen.

4. CIO’s moeten geloofwaardig zijn in de ogen van gebruikers

De meeste interne IT-afnemers maken deel uit van de operationele kant van het bedrijf. Een CIO die ook aan die kant wordt gepositioneerd, komt een stuk geloofwaardiger over.

5. Door de koppeling aan de CEO wordt het bedrijfsbrede belang benadrukt

IT is de strategische motor van de onderneming, en dus is het van belang dat de prioriteiten worden bepaald door alle onderdelen van de organisatie. Als de CIO direct aan de CEO rapporteert, is dat belang direct duidelijk voor de overige C-level executives.

6. Door de koppeling aan de CEO krijgt de CIO meer invloed

Invloed moet niet worden verward met status. Status bestaat in de hoofden van mensen, maar invloed heeft een duidelijke praktische waarde. Een CIO moet soms grote veranderingen in de organisatie doorvoeren, mogelijk wellicht zelfs veranderingen in de bedrijfscultuur. Alles wat de status quo verstoort kan rekenen op grote weerstand, en een CIO die daarbij op directe steun van de CEO kan rekenen, staat veel sterker als hij dergelijke initiatieven effectief tot ene goed einde wil brengen. Als iedereen weet dat de CIO direct aan de CEO rapporteert, is ook voor iedereen duidelijk dat de CEO IT steunt en dat de positie van CIO een belangrijke is in de organisatie. Bovendien kan de CIO zo, als een deel van de organisatie een probleem heeft met wat IT probeert te doen, snel schakelen met de CEO om dat probleem op te lossen.

7. De CEO is de aangewezen persoon om het onderzoek te ondersteunen dat de CEO van de CIO verlangt

CEO’s verwachten steeds vaker van CIO’s dat ze met nieuwe ideeën en technologieën komen om de business beter te laten draaien. Het is niet erg waarschijnlijk dat andere leidinggevenden op C-niveau evenveel waarde hechten aan dergelijk onderzoek naar opkomende technologieën, en ze zullen zeker minder haast hebben om er budget voor vrij te maken.

Wanneer is een CIO geen CIO?

Was dat het dan? Nou, nee. Er zijn gevallen waarin een CIO helemaal niet zo’n nauwe band met de CEO moet hebben en beter aan iemand anders kan rapporteren. Dat heeft te maken met de kwalificaties van de CIO en de eisen die de CEO stelt aan zijn/haar leidinggevenden op C-niveau. Er zijn, anders gezegd, ook CIO’s die weliswaar die titel hebben gekregen, maar die helemaal niet op dat niveau functioneren.

Een CIO die echt op C-niveau zit heeft niet alleen technische kennis. Die CIO’s zijn ook proactief in hun technische vaardigheden, ze tonen zakelijk leiderschap, ze zijn vaardig in samenwerking en communicatie, en ze weten mensen te overtuigen en op sleeptouw te nemen. Ze zijn in staat relaties op te bouwen die gestoeld zijn op het gezamenlijke doel om de business succesvoller te maken, en ze zijn in staat snel initiatieven op te starten die de concurrentiepositie van de onderneming verbeteren. Ze beschikken, met andere woorden, over aanzienlijke zakelijke vaardigheden en zijn ook in staat over hun specialisatie te spreken in de terminologie die door hun zakelijke partners en aandeelhouders begrepen wordt.

CIO’s die niet over die vaardigheden beschikken – die niet glashelder kunnen aangeven hoe IT de bedrijfsresultaten ten goede komt door kostenbesparingen, verbeterde dienstverlening en verhoogde omzet – moeten inderdaad aan een andere leidinggevende rapporteren dan aan de CEO. CIO’s hebben niets te zoeken op dat managementniveau als ze niet in staat zijn de bedrijfsstrategie en de zakelijke richting van de onderneming te vertalen naar IT. Dergelijke CIO’s zijn eigenlijk technisch georiënteerde IT-managers die niet alle aspecten van de zakelijke waardepropositie doorzien. Je kunt van hen niet verwachten dat ze alle initiatieven nemen die de organisatie optimaal gebruik laat maken van IT. In alle eerlijkheid heb ik dat soort technisch georiënteerde IT-managers sowieso maar zelden dat soort initiatieven zien nemen.

De trend die je tegenwoordig ziet is dat er steeds meer CIO’s opstaan die echt thuishoren op C-niveau, waarbij een aantal van hen heel brede en algemene business management posities bekleden. Om wat voorbeelden te geven: de CIO van een van ‘s werelds grootste IT-apparatuurleveranciers is ook de baas over de supply chain van dat bedrijf; de CIO van een grote luchtvaartmaatschappij is ook verantwoordelijk voor alle marketingactiviteiten; de CIO voor een groot koeriersbedrijf is ook verantwoordelijk voor route-acquisitie en -optimalisatie.

Wat al deze mensen gemeen hebben, behalve dat ze hun business helemaal in de vingers hebben en ook weten hoe ze in zakelijke termen moeten communiceren, is dat ze allemaal direct aan hun CEO rapporteren.